loekvanstraaten.auteursblog.nl

Hier wordt het verhaal verteld van het maken van een nieuw boek. Het idee was een historische roman te situeren in en periode waarover weinig geschreven bronnen bestaan.

27-5-2021

Het maken van een historische roman 1

Ik ben begonnen aan een nieuw boek. De thriller ‘Over de top’, was voor mij een tussendoortje om wat dingen te proberen, waaronder de dialoog. Het nieuwe boek wordt een historische roman en gaat spelen in het Kennemerland van de 9de eeuw.  Nu is er niet veel bekend over deze streek in die eeuw, dus is het moeilijk om genoeg te vinden dat wetenschappelijk is onderbouwd volgens de jongste inzichten. Gezien mijn beroepsverleden vind ik het essentieel dat de achtergrond van het verhaal op feiten is gebaseerd. Er zijn vrijwel geen geschreven bronnen en áls ze er zijn is het enkele eeuwen later geschreven. Kortom het historische verhaal van Kennemerland verschilt in dat opzicht niet veel van het historische verhaal van Jezus. Verschillende verhalen gebaseerd op slechts enkele feiten. Ik moet het vooral van de archeologische vondsten hebben en de interpretatie daarvan door deskundigen.

Ik begon met het landschap in die tijd en de mogelijkheden van bodembewerking en gewassen. Dan kom je vanzelf bij het toenmalige klimaat terecht. Waterlopen, moeras, zandstormen, springvloeden, koude. Het lijkt Nederland zoals we het kennen, maar niet heus. Het is totaal anders! En dan de mensen. Hollanders? Nee hoor! Friezen? Misschien, maar zeker niet Friezen zoals wij ze kennen. Vergeet niet dat we in die tijd een lange periode van volksverhuizingen achter de rug hebben. Wie waren het dan en welke (roep) namen werden gebruikt? Het zoeken naar namen uit een ver verleden is al een moeizame speurtocht. Toch maar Friese namen gebruiken of Saksische? Kan ik oude Hollandse namen gebruiken?

Gelukkig kun je elk mens menselijke eigenschappen toe bedelen, want anders zou het verdomd moeilijk worden een historische roman te schrijven.  Bovendien zou niemand enige belangstelling hebben om het te lezen. Ik kan de emoties er dus lekker vanaf laten spatten.

Ik hou jullie op de hoogte van alle nieuwe ontwikkelingen bij het schrijven van dit boek. Eén ding kan ik alvast verklappen: schrijven is voornamelijk studeren.

Daarnaast zijn er de gewone dingen in het dagelijkse leven en zo was het tijd voor een controlebeurt om te kijken of alle systemen van het lichaam nog werken. Slechts 1 onderdeel stond wat laag. De huisarts ried me daarom aan foliumzuurtabletten te slikken. ‘Het is gewoon in elke drogisterij te koop’, zei ze.

Na aankoop las ik het etiket. Hierop staat dat ik tenminste een maand voor de bevruchting moet beginnen met het slikken van een pilletje bij het ontbijt. Aangezien het voor een man moeilijk is om zwanger te raken, kan ik dit advies slechts op 1 manier interpreteren. Ik zoek derhalve iemand om te bevruchten, opdat ik mijn pilletje kan slikken.

18-6-2021

Het maken van een historische roman 2

Het was dus eerst landschap en tijd verkennen, vervolgens de mogelijkheden van bodembewerking, gewassen en klimaat en daarna de mensen alvorens je de hoofdrolspelers voor je toekomstige boek benoemt. Tot op zekere hoogte heb ik daar nu duidelijkheid over. Op basis hiervan kon ik een verhaallijn gaan ontwerpen. Deze staat zeker nog niet vast en is aan variabelen onderhevig. Het zoeken in bronnen ging verder naar het politieke en geestelijke klimaat in de 9^de eeuw, want als je de machinaties van macht in je verhaal wilt gebruiken, moet je wel precies weten wat het kader is en de (on)mogelijkheden. Een strijd tussen wereldlijke en geestelijke macht met het individu dat daartussen wordt gemangeld, ligt voor de hand. Sterker nog, het is een essentieel onderdeel van een historische roman. Gelukkig hebben we de Friese strijd tegen de Frankische machthebbers, de Vikingen die met enige regelmaat binnenvallen en het uitdijende christendom. Gooi er nog een paar laaghartige schurken tegenaan en dan leest het lekker weg. Voorop blijft staan dat, hoewel het om een verzonnen verhaal gaat, de geschiedenis geen geweld wordt aangedaan.

Mijn hoofdpersoon moet op een gegeven moment vluchten en zal een lange weg afleggen aleer terug te keren naar Khinemaria (Kennemerland). Hij vlucht naar het kerngebied van het Frankische rijk. Ik moet nu dus een grondig onderzoek verrichten naar de transportmogelijkheden, de toestand van wegen en vaarwegen, de mogelijkheden die het landschap en de bewoning biedt aan mijn vluchteling en de nederzettingen die hij op zijn weg vindt. Duisburg is bijvoorbeeld in 883 n.Chr. gesticht en waarschijnlijk niet bruikbaar op de vluchtroute van mijn hoofdpersoon. Keulen bestond natuurlijk wel al heel lang in die tijd. Het was de belangrijkste Romeinse nederzetting in Noordwest Europa in de eeuwen er voor. Maar welke Romeinse gebouwen stonden daar nog in de 9^de eeuw? Je kunt niet naar een toeristische site gaan met ‘de hoogtepunten van Keulen’. Beter is te kijken naar foto’s van Keulen vóór en ná de bombardementen van de Tweede Wereldoorlog, want veel zeer oude gebouwen zijn platgegooid in die strijd. Hoe werd er trouwens gebouwd in de 9^de eeuw? Aangezien Keulen al een aartsbisdom was en een economisch middelpunt, zullen de mogelijkheden van het bouwen aanmerkelijk hebben verschild van de situatie in een vlek als Haarlem. (Nog zoiets waar je per ongeluk tegenaan loopt. Haarlem was een vlek, niet ‘een’ vlekje, niet ‘de’ vlek, maar het vlek. Dat was de aanduiding voor een nederzetting die geen stad was, maar wel stedelijke kenmerken had.) De vraag is of je sommige uitdrukkingen wel kunt gebruiken, zonder telkens het verhaal te moeten onderbreken met een uitleg of dat de lezer telkens naar een verklarende woordenlijst moet bladeren.

Een vriend van mij bekende niet zo goed op de hoogte te zijn van de ligging van steden en streken. Dat maakt het lastig een verhaal te volgen, waarin de hoofdpersoon nogal reislustig is. Essentieel is waarschijnlijk een duidelijke routekaart te plaatsen vóór aanvang van het verhaal. In het boek ‘Ken je me land?’ stond het landkaartje, door hem ongezien, achterin het boek

 6-7-2021

Het maken van een historische roman 3

De lijst van te onderzoeken gebieden wordt steeds langer. Landschap, tijd, mogelijkheden van bodembewerking, gewassen, klimaat, mensen, personages in het boek, politieke en geestelijke klimaat in de 9^de eeuw, oorlogen, plundertochten, kerstening, transportmogelijkheden, toestand van wegen en vaarwegen, terminologie, bouwtechnieken, domeinstelsel, ambachten en nog veel meer. Bovendien gaat mijn hoofdpersoon naar allerlei gebieden, waarvoor ik dan hetzelfde moet onderzoeken. Al dat onderzoek is natuurlijk slechts voor de achtergrond van het verhaal en gelukkig is daar google.com/scholar, waar je informatie vindt op allerlei wetenschappelijke terreinen. Het is fijn om dan af en toe iemand te spreken die deskundig is op zijn gebied. Een gesprek met een oud collega leverde mooie inkijkjes op in zaken als hygiëne en tandzorg bij de vroegmiddeleeuwse mens. In mijn jeugd liepen er nogal wat mensen rond met ‘de wolf’ in hun gebit. Tanden stonden vaak schots en scheef of staken ver naar voren uit, zodat de lippen ze nauwelijks konden omsluiten. Je bent met deze ervaring snel geneigd te denken dat de middeleeuwse mens vaak met een onvolledig gebit of rotte kiezen door het leven ging. Niets is minder waar. Omdat men nog geen suiker kende en de mond uit zichzelf een sterk reinigende werking heeft, viel dat alleszins mee. Bovendien had men in die tijd meer ruimte in de kaak dan wij in onze tijd, dus met uitstekende tanden viel het ook wel mee. Deze verdrukten elkaar veel minder dan in onze krappe kaakruimtes. Tandplak was dus niet gekend, terwijl wij fanatiek dienen te borstelen teneinde deze aanslag te voorkomen. Ik bedacht me dat ik enige jaren geleden las over een archeologische vondst in Groot-Brittannië uit de 13^de eeuw. De schedels die men daar vond kenden allen een volledig gebit. Helaas was bij een enkele de dikte van de tanden zo groot door tandsteenvorming. Mijn gesprekspartner vertelde mij dat tandsteen iets erfelijks is. Ik kon hem weer vertellen dat in historische bronnen te vinden was dat in het middeleeuwse Engeland zeer slechte adem een rechtsgeldige grond van scheiding was voor vrouwen.

Terugkerend naar het verwerven van achtergrondkennis, stel ik vast dat een boek schrijven niet alleen ploeteren is, maar ook een echte studie. Deze studie sluit je echter niet af met een certificaat, maar met een compleet boek.

28-7-2021

Het maken van een historische roman 4

Tsja, een boek schrijven. Je hoort vaak dat een auteur getroffen wordt door een writer’s block. Daar heb ik vooralsnog geen last van, maar er kwam wel een zandkorreltje in het radarwerk op het moment dat het grand slam toernooi van Wimbledon begon. Ik vond mij regelmatig terug op de bank in de ban van een spannende tenniswedstrijd. De computer bleef op stand-by en z’n sluimerend bestaan werd bij het slapen gaan herkend aan een knipperend lichtje. Dat was een weinig productieve dag, gevolgd door een andere en tenslotte uitgebreid tot een reeks.

Op dit moment ondervind ik vooral veel hinder van de Olympische Spelen bij het werk aan m’n historische roman. De heroïek van de sport, het uitzendschema op televisie en de veelheid aan olympische onderdelen leiden mij af van de te verrichten werkzaamheden. De (te) hoge verwachtingen van het aantal te winnen medailles, waarop direct misloopt wat maar mis kan gaan en de bondgenoot van te hoge verwachtingen, namelijk Covid-19 (is dat niet inmiddels 21?) verstoort m’n innerlijke balans. De smartphone pingelt een bericht van de padel appgroep onder m’n aandacht en voor ik het weet stuur ik een bericht terug dat ik op het genoemde tijdstip mee kan doen aan een wedstrijdje.

Er is net een luwte in het programma van de Olympische Spelen-uitzending, die wordt opgevuld met eindeloos geklets van de presentator met een ‘expert’. Dit is mijn kans! Ik loop echter m’n computer in sluimerstand voorbij en begin een tekening op te zetten op een groot vel papier. Ach, tekenen en schilderen is ook leuk.

Ik vrees vooral dat de US-open, die spoedig na de Olympische Spelen plaats gaat vinden, nieuwe barrières zal opwerpen. Zoals ik eerder heb gezegd, schrijven is hard werken. Ik ga dus gewoon een wekker zetten.

22-8-2021

Het maken van een historische roman 5

In de 9^de eeuw werden er nog steeds ringwalburchten aangelegd. Vanaf de latere bronstijd en ijzertijd werden deze aangelegd ter bescherming van de bevolking. In vredestijd waren ze onbewoond. In Zeeland werden ze in de 9^de eeuw aangelegd tegen de plunderende Vikingen. Op een makkelijk te verdedigende plaats werden een of meer houten of aarden wallen aangelegd en geulen gegraven. Er werden aan vier zijden doorgangen aangebracht, die met elkaar verbonden waren met houten paden in een kruis. Zo konden de verdedigers zich snel van de ene doorgang naar de andere verplaatsen. Ik bedacht dat een van m’n hoofdpersonen de bouw ervan ter hand zou nemen in Haarlem, dat in die tijd een vlek was. (Ter opfrissing van het geheugen moet ik vermelden dat ‘Het vlek’ een aanduiding was voor een nederzetting die geen stad was, maar wel stedelijke kenmerken had.) Dat schreef lekker vlot weg, maar…ik moest op een gegeven moment erkennen dat het bouwen van een ringburcht in Haarlem een onmogelijkheid was. Hè, verdorie! Een ringwal rond Haarlem kon niet door de aard van de bebouwing in de 9^de eeuw. Gebouwen slopen om een kruis van wegen tussen de doorgangen te kunnen aanleggen? Vergeet het! Het feodale stelsel was al enige tijd in werking en de leenman voor dit gebied van de Frankische Lotharius II was Rorik, een Viking, die niet veel deed tegen de plunderingen van de Vikingen uit z’n thuisland. Ho ho, dat klopt ook al niet! In de meeste bronnen kom je het verhaal tegen van Rorik, die niks tegen zijn mede-Vikingen onderneemt. Nader onderzoek wees uit dat dit niet zo was. Juist wanneer Rorik afwezig was uit dit gebied vielen de Vikingen hier binnen en niet als hij wel hier was in zijn functie van graaf van Frisia. Ja, geschiedenis is niet iets dat vastligt. Telkens komt er nieuwe informatie bovendrijven op basis van bronnen, archeologie en nieuwe invalshoeken daarvan. Gelukkig blijkt dat het verwijderen van tekst een stuk sneller gaat, dan het typen van dezelfde tekst. Er is tenslotte slechts 1 delete-knop op een toetsenbord. Maar is het 2 stappen voorwaarts, 1 achteruit of 1 stap voorwaarts en 2 achteruit? Het voelt als het laatste.

17-9-2021

Het maken van een historische roman 6

In een historische roman ontkom je natuurlijk niet aan een misdrijf. Vooral de hoofdpersoon moet het dan ontgelden. Maar hoe zat dat eigenlijk met de bestraffing van de misdaad in het negende-eeuwse Kennemerland?

De afwikkeling van strafbare feiten was na de Romeinse tijd steeds een aangelegenheid tussen de dader en het slachtoffer. Bij een misdrijf was het aan het slachtoffer of zijn familie, om actie te ondernemen tegen degene die hun onrecht had gedaan. Er volgden dan onderhandelingen met de dader en diens familie om te proberen het conflict te beslechten. Dit gebeurde meestal door een overeenkomst op financieel of materieel vlak als genoegdoening. Ze konden er echter ook voor kiezen om een strafproces tegen de dader aan te spannen. Er was dus geen openbaar ministerie dat een vervolging in stelde. Als een slachtoffer er op stond een strafproces tegen de dader te beginnen, dan moest hij een formele aanklacht indienen bij de rechtbank. Dan was het nog maar de vraag of het hem werd toegestaan een proces te beginnen. Dat hing voor een groot deel van de maatschappelijke positie van de benadeelde af. Als het proces werd toegestaan namen de partijen er op voet van gelijkheid aan deel. (Zie hier één van de redenen om een proces niet toe te staan) Officieel was de voorzitter van de rechtbank de vorst, maar in de praktijk was dit meestal een vervanger. Hij sprak tenslotte het vonnis uit.

De bewijsvoering bestond uit de diverse eden die de betrokkenen aflegden. De ene partij vertelde zijn verhaal met een betichtingseed en de tegenpartij met een onschuldseed. Deze eden werden versterkt door bijkomende eden. Deze werden afgelegd door de eedhelpers (de vriendjes van de strijdende partijen). Kwamen ze er dan helemaal niet uit, konden de rechter(s) altijd nog een godsoordeel vragen. Deze werd in de vorm van een proef gestoken, waardoor je eindelijk wist welk van de twee partijen gelijk had. Bij het verzinnen van zo’n proef zou een steeds grotere originaliteit worden getoond.

Dit is toch heerlijk! Je kan er alle kanten mee uit. De misdadiger zou uiteindelijk gewoon de voorzitter van de rechtbank kunnen zijn.

18-10-2021

Het maken van een historische roman 7

Mijn hoofdpersoon gaat op reis. Daarvoor is heel wat rekenwerk nodig en moet er worden gezocht naar ankerplaatsen die in die tijd al bestonden. Zijn rivierlopen misschien veranderd? Is het terrein ter plekke, heuvelacht, bergachtig, moerassig? Hoe snel vaar je stroomopwaarts met een vaartuig uit de 9^de eeuw en wat is de gemiddelde stroomsnelheid van die en die rivier? Welke plekken zijn gevaarlijk i.v.m. oorlog, struikrovers, besmettelijke ziekten? Hoelang duurt de reis van A naar B? En van B naar C? Over land of over water? enzovoort. Wat zijn de verblijfsmogelijkheden tijdens de rustpunten in de reis? In welk jaargetijde wordt er door mijn personage gereisd en wat overkomt hem tijdens die reis? Afhankelijk van de gebeurtenis kan de reis van A naar B langer of korter duren. Dan moet er ook worden gecontroleerd of dat alles mogelijk is binnen de context van de Europese geschiedenis. Bijvoorbeeld de sterfdatum van een relevante vorst of een gesloten verdrag tussen machthebbers. Waar kan ik subtiel veranderingen aanbrengen? Haralem (Haarlem) was bedoeld als uitgangspunt, maar de eerste vermelding dateert uit de eerste helft van de tiende eeuw in een lijst met bezittingen van de kerk van Sint-Maarten te Utrecht, waar de kerk drie boerderijen bezat. Een andere vermelding van het vroege Haarlem is te vinden in een lijst met namen van kerken, die omstreeks 1100 is opgesteld door het klooster Echternach in het huidige Luxemburg. Daaruit blijkt dat de geestelijke die de dienst verzorgde in het kerkje van Haralem onder toezicht stond van de pastoor van de kerk van Velsen. Het is dus niet erg waarschijnlijk dat Haarlem in de 9^de eeuw al in het bezit van een kerk was. Ik schreef al eerder over ‘het vlek in deze blog, maar nu denk ik dat we daar m.b.t. Haralem niet eens van kunnen spreken. Het was hoogstens een stipje. Daarom besluit ik mijn huidige woonplaats als uitgangspunt te nemen, want Velsen was al veel eerder in de geschiedenis waarneembaar. Hup daar gaat weer een hoeveelheid tekst in de prullenmand.

2-11-2021

Het maken van een historische roman 8

Hoewel er slechts summier archeologisch bewijsmateriaal is voor de aanwezigheid van Vikingen in Kennemerland in de 9^de eeuw, wil ik toch enige Viking-elementen in mijn boek introduceren. Waarom ook niet, als zelfs de Gemeente Uitgeest claimt dat de burcht, die door luchtverkenning en archeologisch onderzoek hier in de 8^ste of 9^de eeuw aantoonbaar aanwezig was, ‘mogelijk (…) een nederzetting van Noormannen’ was. De

Noorman Rorik wordt in de geschiedenis als voorloper van de graven van Holland gezien. Dan mag het Viking-element best iets worden opgepoetst.

Vervolgens kwam ik uit bij religie. In de 8^ste eeuw trekken er predikers rond in de lage landen. In de geschiedenis van Kennemerland wordt gesproken over Bonifatius, Adelbertus en Engelmundus. De eerste zou het eerste kerkje in dit gebied hebben neergezet en naar de laatste is een kerk genoemd, maar er moet sterk worden getwijfeld of deze persoon ooit heeft bestaan. Het christelijk geloof werd hier soms met geweld opgelegd. De kerk en de Frankische machthebbers werkten hierin samen. De christenen moesten niets hebben van het geloof van de Friezen in goden als Donar. Dit was de god van de seizoenen en de vruchtbaarheid. Zijn functie werd overgenomen door Sint Petrus, die hier aldus postuum een nieuwe baan kreeg. Donar kreeg een make over van de kerk. Bokkenpoten, hoorns en een rode baard werden zijn deel. Ook daar dus een functie elders. Toch bleef het oude geloof voortleven, want tot in de 16^de eeuw werden er in de moerassen offers gebracht. De aloude gewoonte van offeren in putten en waterpoelen werd hier dus nog lang voortgezet. Die offergaven zijn eigenlijk het enige tastbare dat teruggevonden wordt door archeologen. De christenen vonden de Friese religie abject en er werd daarom niets over geschreven. Bij de Friezen betrof het mondelinge overlevering en dus heeft de tijd hier een sluier over gelegd. Ik heb de vrijheid genomen zelf enige van deze zaken te ontsluieren. Handenwrijvend kom ik tot de conclusie dat hier een mooi conflict tussen de personages in de roman kan worden verzonnen.

25-11-2021

Het maken van een historische roman 9

Soms valt iets prachtig op z’n plek. Zo had ik gebeurtenissen laten plaatsvinden, die bij het uitschrijven prachtig op hun plek vielen doordat in 2 verschillende jaartallen gebeurtenissen plaatsvonden, die er naadloos bij aansloten. Twee keer werd mij een oorzaak voor mijn bedachte gebeurtenis op een presenteerblaadje door de geschiedenis zelf aangegeven. Het schrijven gaat met horten en stoten, omdat ik mezelf steeds afleid. Ik neem mij voor om verder te gaan waar ik de dag ervoor was gebleven. Dat is makkelijk, want Word geeft bij het openen van het document een pop-up, die je bij aanklikken op die plek in de tekst zet. Helaas ga ik scrollen, waardoor mijn oog wordt getrokken naar een punt verderop in het verhaal. Dan bedenk ik mij dat ik daarvoor toch nog iets moet uitzoeken. Vervolgens boeit het mij zo, dat ik daar verder ga schrijven. Als ik uiteindelijk terugkeer naar het tekstgedeelte waar eigenlijk aan gewerkt moest worden, springt ineens een heel ander idee in m’n hoofd en merk ik vervolgens dat er geschrapt dient te worden omdat het verhaal door die ingreep niet meer loopt. Maar héé! Na die verandering klopt het net geschreven vervolg verderop niet meer, terwijl ik daar zoveel tijd had ingestopt. Voor één van mij personages werd het dringende noodzaak om te veranderen. In een oogwenk had ik hem van 1.55 m naar 1.85 m. laten groeien en werden de biceps en borstkas aanmerkelijk omvangrijker. Wat is schrijven toch een vreemd fenomeen.

26-1-2022

Het maken van een historische roman 10

Vóór de laatste lockdown werd ik benaderd voor twee lezingen over het boek ‘Ken je me land?’. Deze lezingen konden tijdens de eerdere lockdown geen doorgang vinden. Nu werden ze opnieuw ingepland. De eerste op 13 januari 2022. Dat zou een mooie herstart betekenen. Er kwam echter vanuit Den Haag een andere datum roet in het eten gooien, namelijk de voorlopige einddatum van de lockdown waarin we nu terecht waren gekomen, 14 januari. Dus wéér niet? Jawel, na consultatie met de organisatie bleek een lezing voor een beperkt aantal mensen mogelijk. Ik voelde me net een acteur die noodgedwongen gaat spelen in een huiskamer voor 3 personen. Wat wil je? Als de theaters gesloten zijn terwijl de acteurs zitten te springen om te kunnen spelen. Dan neem je elke gelegenheid te baat om je talent te etaleren, al is het in nog zo’n onvruchtbare bodem. Ik hoop dat ik enkele mensen een aangename ochtend heb bezorgd in deze dorre, contactarme tijden. Het boek werd net voor de pandemie uitgebracht en ademt nog het optimisme, waardoor ik bevangen was.

Het voordeel van het schrijven van de historische roman, waar ik nu mee bezig ben is, dat je even niks te maken hebt met een lockdown en negativisme. Het verhaal ontwikkelt zich in een rustig tempo. Het eerste stuk daarvan is klaar en nu begeef ik me in de voor de hoofdpersonen grotendeels onbekende -en voor mij als schrijver iets bekendere- wereld. Er wordt een reis aangevangen en waar die mij gaat brengen is voor een groot deel nog onzeker. ‘Laat je eens verrassen met een boek.’, is een gehoorde slogan. In dit geval laat ik mij verrassen door het boek dat ik zelf aan het schrijven ben.

2-3-2022

Het maken van een historische roman 11

Ik ben weer teruggegaan naar het eerste geschreven deel van het boek in wording. Aanleiding daarvoor was een artikel van Geertje Dekkers in het Boeken & Wetenschap katern in de Volkskrant van 5 februari. Zij verhaalt daarin over  een wetenschappelijk onderzoek van Britse historici en archeologen naar paardenbotten. Paarden bereikten rond 300 n.Chr. een schofthoogte van ongeveer 1,40 meter. In de 11de eeuw waren de paarden gekrompen tot een schofthoogte van 1,30 meter. In onze tijd ligt de gemiddelde schofthoogte op 1.70 meter. Aangezien de lengte van de gemiddelde middeleeuwse man rond de 1,70 meter lag,  behoeft het beeld van de krijgshaftige ridder hoog te paard gezeten, enige bijstelling. Het neerhouwen van voetsoldaten was dus eigenlijk makkelijker, want de ridder hoefde niet zo diep te bukken als eerder gedacht. Aan de andere kant had je als voetsoldaat wat meer mogelijkheid om de ridder te raken of van z’n paard te trekken. Als de voeten van een ridder naast z’n paard over de grond sleepten, hoefde je er alleen maar op te gaan staan en hij beet in het zand. Sander Donkers beschreef in zijn column een totaal ander beeld van Don Quichotte en Sancho Panza gekregen te hebben. Ikzelf kijk terug op een ietwat ridicule Sint-Nicolaas, met een veel te lange mantel die de sporen van paardenhoeven achter zich uitwist. Blijft wel overeind dat de middeleeuwer vol ontzag opkeek naar een ridder op een paard met een  schofthoogte van 2 el.

1-4-2022

Het maken van een historische roman 12

De mooie maand maart voorkwam dat ik veel tijd achter het toetsenbord doorbracht. De terugkeer van de winter in het staartje van maart, dreef mij ertoe het schrijven te hervatten. Maar dat dwingt me dan weer in allerlei bronnen te duiken. Het een leidt tot het ander. Alles is ook zo verdomd interessant en het leven van een mens kent zo ongelooflijk veel facetten. De informatie komt als een tsunami over mij heen. Ik dreig te verzuipen en dat terwijl ik er toch al zo’n hekel aan heb m’n hoofd onder het wateroppervlak te steken. Ik heb pas leren zwemmen toen ik 18 jaar oud was. Als kind werd ik opgezadeld met ‘zwakke neusslijmvliezen’. Bezoeken aan KNO-arts Bruïne-Altes brachten spookbeelden in mijn kinderhoofd. Ik vreesde de naald in m’n neus. Een naald die steeds grotere proporties kreeg in m’n herinneringen. Allerlei ontstekingen speelden mij parten in de voorhoofdsholte, de neusholte  en de oren. Neusdruppels werden toegediend terwijl ik met m’n hoofd op moeders schoot lag. Ze gleden langzaam m’n keel in. Ik kreeg dan wel een droog biscuitje om de vuige smaak van de druppels kwijt te raken. Geen kleedjes naast m’n bed, vanwege overgevoeligheid voor stof. Het kale zeil daardoor koud aan m’n voeten. Een overheersend idee dat water bedreigend was voor mij. Als kind begreep je niet dat het louter om gechloreerd water ging. Daarom kon de angst voor water grote vormen aannemen, zelf zodanig dat personen die vele malen groter waren dan ik flink beschadigd konden raken, wanneer ze probeerden mij in het water te gooien. Paniek maakt oerkrachten vrij. Uiteindelijk heb ik dus toch de overwinning op m’n hersenschimmen behaald en daarmee gelijk een zwemdiploma. Ik weet nu dat het mij mogelijk is te overleven wanneer ik in het water raak. Als het niet hoeft steek ik echter niet mijn hoofd onder het oppervlak. Met een rustige schoolslag en het hoofd geheven bereik ik de overkant van zwembad of meertje. Een meer kun je geleidelijk inlopen, een zwembad kent voor dat doel een trapje. Dat volstaat om verkoeling te zoeken op een zomerse dag. Nu heb ik dus een trapje nodig om uit de brij aan informatie te komen. Als ik m’n hoofd omhoog hou, zie ik het verhaal zich verder ontwikkelen.

12-5-2022

Het maken van een historische roman 13

Nederland regenland beperkt zich tot een steeds kleiner aantal maanden. Eigenlijk moeten we het waterpeil verhogen, maar de investeringen in zwaar materieel voor intensieve landbouw en veehouderij maken dat onmogelijk. Dat zou kapitaalvernietiging betekenen. Alle zware landbouwmachines op de schroothoop en terug naar kleinschaligheid met echte paardenkrachten. Dat kan echter niet meer. Het productieniveau komt te laag te liggen om aan de eisen van onze wenswereld te voldoen. We zouden als consument flink wat stappen terug moeten doen en daar is geen draagvlak voor in onze samenleving. Dus keren we terug naar die wereld met een historische roman in onze handen. Ik mag mij gelukkig nog intensiever onderdompelen in zo’n ‘minderconsumptiemaatschappij’, omdat ik erover schrijf. Het levert wel telkens praktische problemen op. Zo laat ik de hoofdpersoon het water op gaan, terwijl ik vrijwel niets van scheepvaart en met name zeilschepen weet. Hoe waren schepen op dat specifieke moment getuigd? Welke vorm hadden de zeilen en hoe konden ze aan- en voor de wind zeilen? Gebruikte men al termen als stuur- en bakboord? Kon je ook passage boeken? Eten, drinken, slapen, vechten, roereieren, plaatsbepaling?
Stop! Je kunt je tot in detail alles uitzoeken en deskundigen raadplegen, maar het hoeft niet in het belang van het verhaal te zijn. Waar het op neer komt is keuzes maken. De vraag is dus: Hoe overleef ik met mijn boek passages waar kennis tekort schiet?
Opgelucht haal ik adem. Ik heb weliswaar weer een maand verspild, maar weet nu waar ik een oplossing ga vinden. Ik wil namelijk niet ‘nat’ gaan.

7-8-2022

Samenwerking – het maken van een historische roman 14

Er ontwikkelt zich een steeds intensiever samenwerking tussen m’n smartphone en computer bij het schrijven van een historische roman, die zich voor een groot deel afspeelt in Kinhem (een oudere naam voor Kennemerland). Soms werkt het tekstverwerkingsprogramma mee (wanneer het mijn woorden na enkele letters aanvult), soms werkt het tegen (wanneer het mijn getypte woorden wijzigt in totaal andere woorden en ik dat niet tijdig opmerk). Toch raak ik zodanig ingespeeld, dat ik meer op m’n smartphone schrijf, dan op de computer. De afwerking gebeurt dan wel weer op de laatste. Ik stuur mijzelf elke dag de tekst toe. Het is best leuk als je een al gekende tekst ontvangt. Het heeft iets vertrouwds.
Je plakt het in je document en hup het breiwerkje schiet weer een stukje op. Nou laat ik wel steeds een stukje van de nieuwe tekst op de smartphone staan, zodat ik een nette aansluiting kan maken. Daar wijzig ik vaak ook weer iets in en dat betekent dan puzzelen. Het kan zomaar gebeuren dat ik 3 versies achter elkaar in het document heb staan.
Dat was vroeger bij de schoolinspectie geen probleem. Die wilde altijd een uitgebreid programma. Niet een A-4tje. Ik was ze graag ter wille en diende mijn beknopte programma in vijfvoud in. Dat bleek altijd goed. Ik zal dat echter de lezer van ‘Kinhem’ niet aandoen.

5-9–2022

Het maken van een historische roman 15

Het einde is in zicht! Nee,ik ben geen onheilsboodschapper. Ik bedoel hiermee dat ik in de laatste fase van het verhaal zit dat het boek ‘Kinhem, de grote verandering’ wordt. Telkens als ik schrijf heb ik de neiging erbij te zetten dat het echt waar is. Dan moet ik denken aan de stripboeken over de Nederlandse geschiedenis  van Thom Roep i.s.m. Co Loerakker en de tv-series: Welkom in de Gouden Eeuw; Welkom bij de Romeinen; Welkom in de Middeleeuwen van NPO-ZAPP. Daar verschijnen regelmatig bordjes ‘Echt waar!’  in beeld, wanneer het om historische feiten gaat. Het verhaal en de hoofdpersonen zijn natuurlijk door mij verzonnen. Ik laat wel wat feiten weg. Zo bestaat bijvoorbeeld  het West-Frankische rijk van Karel de Kale niet, waardoor de keizerskroon logischerwijs bij Lodewijk de Duitser belandt. Omdat ver vóór het verhaal begint bij mij  het Omajjadenrijk vanuit Spanje de veldslag bij Poitiers wint van Karel Martel, is dit de logische uitkomst. Ook was het noodzakelijk de term ‘Vrije Friezen’ te gebruiken in een periode vóórdat daar sprake van was in de geschiedenis. De historische achtergrond is dus hier en daar aangepast. Die aanpassingen worden in een naschrift vermeld, voor wie daarin is geïnteresseerd of voor wie graag puzzelt.
Er zouden in dit boek echter zoveel bordjes met ‘Echt waar!’ moeten worden geplaatst dat het onleesbaar zou worden. Gelukkig dat ik aan die neiging niet heb toegegeven.

7-10-2022

Het maken van een historische roman 16

Jee. Het verhaal is klaar. De historische roman, die zich voor een groot deel afspeelt in het Kennemerland van de 9^de eeuw. Een deel van onze geschiedenis waar we bitter weinig van weten. Ja, het verhaal is klaar, maar…

Een volgende fase is nu aangebroken. Die van het corrigeren en redigeren. Tot in de kleinste leestekens heb ik dat puntje voor puntje  eerst zelf gedaan. Daar blijft het natuurlijk niet bij. Een mens is geneigd z’n eigen fouten over het hoofd te zien. Hier wordt dus een tweede en derde partij bij het proces betrokken. Wat ga ik doen tijdens het wachten op deze partijen? Ze hebben tijd nodig. Gelukkig ligt het niet zo ingewikkeld als bij de stikstofproblemen in Nederland en zullen er sneller stappen worden genomen dan waartoe Remkes met z’n rapportage in staat is, of waartoe welk parlementair onderzoek dan ook in staat is. Maar dan? Ik heb niet de illusie dat een grote uitgeverij de moeite neemt het manuscript te lezen. Het is voor zulke uitgeverijen lucratiever om een bekende Nederlander te vragen een specifiek boek te schrijven. De naam trekt kopers. Bovendien is het aanbod zo verschrikkelijk groot, dat beginnende schrijvers vrijwel geen kans hebben. Het wordt dus al snel een boek uitgeven in eigen beheer, of een uitgeverij zoeken die zich bezig houdt met printing on demand. Dit laatste is gebeurd met mijn boek ‘Ken je me land?’.

Zal ik dat weer doen of is zelf uitgeven een betere optie? Je koopt dan een ISBN-nummer en verzorgt de hele mikmak zelf via een online programma. Een derde mogelijkheid wordt aangedragen door een vriend, die een deel van z’n gezichtsvermogen verloor: een luisterboek. Dat roept nieuwe vragen op. Zou je er dan ook een podcastserie van kunnen maken en hoe doe je dat? Voorlopig heb ik dus genoeg bot om op te kluiven. Misschien heb jij een suggestie? Ik zou graag willen weten of je als lezer van dit stukje voorkeur hebt voor één van de genoemde opties. Over de verfilming van het boek hebben we het dan later wel. Ik zou in dat geval graag in contact willen komen met de hoofdrolspelers om te kijken of ze aan m’n fantasie beantwoorden.

7-11-2022

Het maken van een historische roman 17

We gaan terug naar de tekentafel. Mijn first reader is met feedback gekomen. Ze begon met het goede nieuws en dat zal ik nu ook doen, hoewel ik heb geleerd dat je eerst met het slechte nieuws dient te komen. ‘Eerst het zuur, dan het zoet’, luidt de uitdrukking.

Het is volgens haar een heel leuk verhaal met veel interessante weetjes. Het leest makkelijk weg en je krijgt een mooie indruk van het leven in de 9^de eeuw. Het is ook fijn dat het verhaal zich voor een deel afspeelt in deze regio, waardoor je je een voorstelling gaat maken met het huidige Kennemerland in het achterhoofd. Verhelderend waren ook de landkaartjes met de verdeling van de politieke macht in die tijd in Europa. Het mooiste compliment was dat het beeldend is geschreven.

Met de kritiek op het boek ben ik onverwijld aan de slag gegaan. Zo had ik bij aanvang van elk hoofdstuk een cursieve tekst geplaatst met de geopolitieke verhoudingen in het jaar waarin het verhaal zich op dat moment afspeelt. De terechte kritiek luidde dat het voor de lezer moeilijk te linken was aan het verhaal. Daarom heb ik de cursieve tekst verwijderd en waar kon geïncorporeerd in het verhaal. Mijn first reader wilde ook meer landkaartjes die beter over de tekst werden verdeeld. Ook hiermee ben ik aan het werk gegaan.

Een aantal gebeurtenissen ontwikkelden zich volgens haar te snel. De spanningsboog mocht wel wat langer zijn. Dat deed zich vooral voor richting het einde van het verhaal. Breien is prima, maar over een wintertrui met een ingewikkeld patroon doe je langer en dat zou ook moeten met de tekst aan het einde. Ik had het te snel afgehecht. Ik kon het alleen maar met haar eens zijn.

Ik ben teksten gaan weghalen, verplaatsen, wijzigen en aanvullen en ben een nieuw hoofdstuk aan het schrijven om de spanningsboog te vergroten.

Het proces wordt dus nog wat opgerekt. Gelukkig heb ik geen haast. Het doel is tenslotte een kwalitatief goede en warme trui te breien voor de periode die ons wacht.

8-12-2022

De paus -Het maken van een historische roman 18

Het boek is na een serie wijzigingen opnieuw door de eerste lezer ter hand genomen. De eerste reactie is zeer positief. Ik heb de cursieve stukjes bij aanvang van elk hoofdstuk, waarin een historische achtergrond wordt geschetst, weggelaten en het in het hoofdstuk zelf geïncorporeerd, voor zover noodzakelijk. De rest heb ik weggegooid.

Een van de historische figuren uit een intro is paus Nicolaas de Grote. Ik verhuisde hem het hoofdstuk in. Deze paus wordt in hetzelfde jaar geïnstalleerd in z’n functie als de patriarch van Constantinopel, Photius de Grote, nl. in 858 n.Chr. De twee raken verzeild in een schisma, dat z’n oorsprong vond in de doop van de Bulgaarse vorst Boris. Ze beschouwden zich beiden als hoofd van de christelijke wereld. Dit leidde tot een scheuring in de kerk. Nicolaas doopte Boris en de oosterse bisschoppen excommuniceerden daarop de paus. Het komt op ons als bijzonder over dat Photius de vader is van de man die als Theodorus in 897 paus zou worden. Nicolaas liet aardig van zich horen. Het bekeren van Germanen en Vikingen en Slavische volken komt voor een groot deel op zijn conto. Hij verzette zich tegen de, in zijn ogen, onrechtmatige aanstelling van Photius als patriarch in Constantinopel en toen Lotharius II zijn vrouw aan de kant zette, trotseerde hij de vorst. Die dacht met een belegering van Rome Nicolaas te dwingen een nieuw huwelijk goed te keuren. Nicolaas wist van geen wijken en dat maakte dat alle kinderen van Lotharius met z’n nieuwe vrouw niet werden erkend.  Officieel bleef de keizer kinderloos, want op het moment dat een nieuwe paus z’n goedkeuring aan het huwelijk met z’n minnares beloofde, stierf Lotharius aan malaria. Z’n kinderen werden onwettig verklaard, waarop koning Karel van Frankrijk en Lodewijk de Duitser het rijk van Lotharius verdeelden. Kennelijk hield paus Nicolaas van grote uitdagingen, want hij stelde zich eerder op achter de dochter van de koning van Frankrijk. Zij was zonder toestemming van haar vader getrouwd. Hoe boos de koning ook was, Nicolaas haalde zijn gelijk. Het huwelijk was volgens hem op geldige wijze gesloten.

Een bijzondere man en de 12 regels van zijn bestaan in mijn boek zijn dan ook verdiend.

31-1-2023

Lodewijk de Duitser -Het maken van een historische roman 19

Vorige keer schreef ik over paus Nicolaas I, een man die een grote rol speelde in de geschiedenis van de middeleeuwen en een kleine, doch belangrijke, rol in m’n boek speelt. Een andere invloedrijke man in dat tijdsgewricht is Lodewijk de Duitser, ook bekend als Lodewijk II of Lodewijk de Beier. Hij was een kleinzoon van Karel de Grote en de zoon van de Frankische keizer Lodewijk de Vrome. Diens rijk werd bij zijn dood verdeeld onder 3 zoons, het middendeel -en tevens de keizerstitel- ging naar Lotharius I, Karel de Kale erfde het westelijk deel, dat later Frankrijk werd en Lodewijk II het oostelijk deel. De laatste twee broers stelden in 842 een document op, dat de eerste oorkonde in de ‘volkstaal’ was, zowel in het Oudfrans als in het Oudhoogduits. In hun lange regeerperiode vochten ze elkaar regelmatig de tent uit en pikten ze uiteindelijk het middengebied in van Lotharius II, hun neefje. Het rijk van Lodewijk werd steeds verder uitgebouwd. Met horten en stoten werd het Moravische rijk eraan toegevoegd. Eerst werd de vorst aldaar een zetbaas van Lodewijk, maar omdat hij zich niet aan de richtlijnen hield, werd deze Ratislav ter dood veroordeeld, waarna een genadige Lodewijk dit vonnis omzette in het uitsteken van z’n ogen. Nu was vrijwel heel Midden-Europa onderdeel van Oost-Frankenland. In 871 werd Lodewijk ook nog benoemd tot erfgenaam van het Italiaanse rijk. Daarmee verwierf hij als derde zoon eindelijk de keizerstitel die in eerste instantie bij z’n oudste broer had berust. Zoon Karloman werd in 876 de nieuwe keizer, waar hij misschien gedurende drie jaar wat plezier aan beleefde. Een beroerte en daaropvolgende verlamming, sloeg hem met stomheid. Hij kon geen woord meer uitbrengen. Ik laat hem daarom niet meer aan het woord in mijn boek.

Lotharius I, z’n zoon (nummer II) en Lodewijk de Duitser spelen een rol in mijn boek. Zij beïnvloeden het leven van de hoofdpersoon in de historische roman, die in Kennemerland aanvangt en eindigt.

22-2-2023

Het kalifaat van Córdoba -Het maken van een historische roman 20

Mohammed I ( 823-886), voluit Abû `Abd Allah Muhammad ben ‘Abd ar-Rahman was emir van Córdoba vanaf 852 tot 886. Omdat het islamitische rijk van de Omajjaden in Spanje een belangrijke rol speelt in m’n historische roman, heb ik hem gepromoveerd tot kalief en z’n rijk tot een kalifaat. Córdoba was de hoofdstad van dit rijk. Het is echt een kalifaat geweest, maar pas vanaf 929. Op dat moment waren er 3 kalifaten. Dat van de Abassiden in het Midden-Oosten, het Fatimidische kalifaat in Noord-Afrika en natuurlijk dat van de Omajjaden. Deze periode geldt als het hoogtepunt van islamitisch Iberië. De Omajjaden waren relatief tolerant ten aanzien van minderheden, zoals de christenen en joden die in het gebied woonden. Het kalifaat werd een toevluchtsoord voor joden die elders vervolgd werden en het aantal joden in Spanje en Portugal nam toe. Córdoba werd een centrum van zowel Arabische als joodse cultuur. Christenen leefden in onafhankelijke gemeenschappen maar werden wel door de cultuur van de islamitische overheerser beïnvloed. Vrijwel iedereen heeft wel eens een afbeelding gezien van de Mezquita, de kathedraal van Córdoba, die gebouwd werd als moskee tussen 756 en 788 en die later werd uitgebreid. Het was tijdens het kalifaat de grootste moskee in Europa en de tweede grootste na Mekka van de wereld. Córdoba was met zo’n 300.000 inwoners een veel grotere stad dan andere steden in West-Europa in de middeleeuwen. De straten waren geplaveid en verlicht. De huizen hadden dakpannen. Er was in ruime mate stromend water. Het was een intellectueel centrum, waarvan de 70 bibliotheken van de stad getuigden. Een bijnaam van Córdoba was ‘Sieraad van de Wereld’. Uit heel Europa kwam men colleges volgen aan z’n universiteiten. Zowel de stad als de kalief spelen een rol in de omzwervingen van de twee hoofdpersonen in m’n boek ‘Kinhem’ en ons woongebied profiteert daar tenslotte van.

29-3-2023

Eten in de vroege middeleeuwen -historische roman 21

Men gebruikte aardewerken kookpotten om het eten te bereiden. Wie geen ijzeren ketel kon veroorloven, was hierop aangewezen en dat zou nog lange tijd zo blijven. De gewone mens is niet een vinding van onze tijd. Hij bestond vroeger ook al en hij at elke dag een éénpans-maaltijd. Een slobbersoepje van bijvoorbeeld groenten, groene kruiden, graankorrels en gedroogd fruit. Een hele enkele keer zat er wat vlees of vis in. Verder at men ook een dikke pap. Voedsel om mee te nemen naar het veld of naar een werkplaats, bestond in de vorm van een dikke pannenkoek. Zelfgemaakt deeg kon je laten bakken in een gemeenschapsoven. Aan ontbijt deed men niet. De middag was voor de warme maaltijd bestemd. Enkelen gebruikten in de avond een souper. De meeste mensen konden hier slechts van dromen. Voor hen zat er niet meer in dan een stuk brood, waar ze bier bij dronken.
Deze drank was overal. Het was goedkoop en werd gedronken door jong en oud. Het alcoholpercentage was veel lager dan dat van ons huidige pilsje. Er wordt vaak beweerd dat men bier dronk omdat het beschikbare water niet veilig was. Dat gold zeker niet voor de vroege middeleeuwen. Het beeld van verontreinigd water klopt hier niet. Waarschijnlijk dronk men bier voor de afwisseling, tenslotte bestond er geen koffie, thee of frisdrank. Wijn moest worden geïmporteerd en was daardoor veel te duur voor de gewone mens. Bier had ook een sociale status. De laagste klasse kon alleen water drinken, want dat was tenslotte gratis. Daarnaast was bier onderdeel van het dagelijkse dieet. Bij gelegenheden werd zwaarder bier gedronken. Het was gruitbier, een bitterzuur bier met gagel als belangrijkste bestanddeel. Tot in de 13^de eeuw werd dit bier gebrouwen, alhoewel hop in Duitsland al in de 9^de eeuw bekend was.  De heer had het gruitrecht. Over het mengsel van bierkruiden moest deze belasting worden betaald. Bierbrouwen was een huishoudelijke taak die door vrouwen werd verricht. Ook werden er verschillende bieren gebrouwen in kloosters. In de 9^de eeuw ontstonden er grotere brouwerijen. Dat kwam omdat aan het keizerlijk hof grotere hoeveelheden nodig waren. Met de groei van de gemeenschappen werd het lonend voor ambachtslieden om te gaan brouwen.

De groei van en verandering in het brouwen van bier speelt een belangrijke rol in mijn historische roman, die zich afspeelt in het 9^de eeuwse Kennemerland. Ik heb bij het schrijven met enige regelmaat een pintje gedronken om in de juiste stemming te komen.

30-4-2023

Het boek is af -Het maken van een historische roman 22

Het boek is af, maar ik treuzel. Als ik een uitgever zoek, zal ik geen ingang vinden als onbekende oudere man. Op dezelfde manier als het eerste boek dan? Ik heb geen lust om opnieuw een aantal namen en e-mailadressen van vrienden en bekenden aan te leveren voor promotionele activiteiten. Dat gaat op een gegeven moment tegenstaan en ik wil ze toch echt als vrienden behouden. Dan blijft over m’n eigen uitgever te worden. ISBN kopen, registreren, metadata,  zoekwoorden, flaptekst, NUR-codes, voor- en achterkant toevoegen via mijnisbn. Dat roept weer allemaal nieuwe vragen op, zoals: wat voor soort NUR-code moet ik in mijn ISBN  zetten? Is het overigens wel de moeite waard? Kan ik er niet beter een luisterboek van maken? Dat betekent een studio huren en een professionele stemacteur inschakelen. Welke kronkelige paden moet ik dan volgen om tot een eindproduct  te komen? Kan ik misschien beter een website gaan maken en het boek er als feuilleton op plaatsen?
Vooralsnog wacht ik af. Ik heb enige hoop gevestigd op het tv-programma Eus Boekenclub, dat op zondagavond wordt uitgezonden. Elke week wordt een onbekende auteur in het programma genodigd voor een klein interview en mag er een stukje uit worden voorgelezen. Ik heb de gevraagde gegevens opgestuurd en hoop op de goedkeuring van Eus’ redactieleden. Het is slechts ‘enige’ hoop, want m’n ingezonden stukken naar de krant worden nimmer opgenomen. Pas toen ik een stuk ondertekende met de naam van m’n vrouw, plaatste de Volkskrant het item. Nieuwe vraag: Zal ik dat ook met deze historische roman doen?

30-5-2023

Kinhem, wachttijd -Het maken van een historische roman 23

Het grote wachten is begonnen. Naarmate het aantal uitgezonden afleveringen van Eus’ Boekenclub toeneemt, neemt de hoop op een uitnodiging af. Ik besloot toch maar het hele meest moedeloze traject te doorlopen en schreef de eerste uitgevers aan.

Het aanleveren van manuscripten volgt bij de meeste uitgevers hetzelfde patroon. Over het algemeen wordt gevraagd om een digitaal exemplaar te sturen. Vaak wil men een PDF met een bepaald lettertype en lettergrootte en 1,5 pts regelafstand. Dan is er bij de zoektocht naar uitgevers plots een verrassende melding: ‘Wij ontvangen manuscripten graag op papier, duidelijk leesbaar geprint.’ Gevolgd door: ‘Indien gewenst worden per post toegezonden manuscripten retour gestuurd, mits u retourporto hebt bijgevoegd.’

Meestal dient het manuscript voorzien te zijn van een heldere synopsis, waarin je in een gesteld maximum aantal pagina’s de inhoud en plot van je boek beschrijft, de personages introduceert, en uitleg geeft over de omgeving waar het boek zich afspeelt. Er wordt eveneens gevraagd naar een beschrijving van jezelf, je ervaringen en verworvenheden. Natuurlijk mag een titel, het genre waar het boek onder valt en een nieuwe samenvatting van het manuscript in maximaal twee alinea’s, niet ontbreken.

Er vielen al direct wat uitgeverijen van mijn lijstje van 49 weg. Bijvoorbeeld door mededelingen als: ‘Onze afdeling fictie heeft besloten op dit moment geen nieuw Nederlands materiaal in overweging te nemen’, of ‘op dit moment zitten wij helemaal vol en nemen we geen nieuwe manuscripten in behandeling.’ Een variant luidde: ‘Onze focus is zich aan het verleggen van fictie naar non-fictie.’

De mededeling die het vaakst mijn oog trok was: ‘Aangezien onze uitgeverij per jaar zeer veel ingezonden manuscripten ontvangt, verzenden wij geen bevestiging van ontvangst.’ Gevolg door: ‘Gezien het grote aantal manuscripten kan over afwijzingen niet worden gecorrespondeerd.’ Het vriendelijkste werd het door een uitgever als volgt geformuleerd: ‘Het manuscript wordt door de redactie gelezen. Gezien de grote stapels inzendingen die ons bereiken, kan het enkele weken tot enige maanden duren voordat dit is gebeurd en je een reactie krijgt.’

De meeste uitgeverijen spraken overigens van een wachttijd van enkele maanden voor de inzender van een manuscript.

Van de 49 uitgeverijen bleken er meerdere een adres te delen waar manuscripten kunnen worden ingeleverd. Dat bespaart mij gelukkig wat tijd. Dat doet uitgeverij Rainbowpockets ook, want die blijkt al enige tijd geleden failliet te zijn gegaan. Het zijn zware tijden voor uitgevers. ‘Wij hopen op uw begrip.’

Het maken van een historische roman 24

Kinhem nieuwe ontwikkelingen

De uitgevers hebben het limbo, waarin mijn boek verkeerde, behoorlijk lang laten duren; sterker nog, het duurt nog steeds. Je begrijpt het al, er is geen enkele reactie gekomen. Niemand bleek geïnteresseerd. Dus besloot ik de roman niet op de geijkte manier uit te geven. De beste optie leek mij een eigen website te (laten) maken. Daar kon ik tenslotte alles kwijt, waar ik een ander deelgenoot van wilde maken. Geleidelijk vulde ik de site, met voorrang voor de historische roman. Het wilde echter niet lukken Kinhem als e-pub erop te zetten. De website verzette zich hardnekkig. E-pub bleek een lichaamsvreemd element dat werd afgestoten. Gelukkig lukte het wel om het boek in de vorm van een PDF erop te zetten. Het kon door de nieuwsgierige lezer worden bekeken. Er kwam echter geen enkele feedback, dus ik weet niet of er helemaal geen nieuwsgierigen waren, dat het boek niet oproept tot enige nieuwsgierigheid, of omdat de reactiemodus niet werkt. Mijn voorlopige conclusie luidt dat na twee jaar nog niemand het boek heeft gelezen. Omdat ik het zelf best wel geslaagd vind, heb ik om mezelf te troosten het toch maar laten drukken. Na een kleine depressie besloot ik de doelgroep te vergroten en begon ik aan een vertaling in het Engels. Ook deze werd gedrukt en staat nu onder dezelfde titel te stralen in m’n boekenkast.

Het maken van een historische roman 25

Omkijken

Zo’n 18.000 Nederlanders hebben een boek gepubliceerd. Een minderheid  daarvan bestaat uit romans. Slechts 900 van de 18.000 halen er een inkomen uit, maar in 2022 bleken slechts 10 auteurs rond te kunnen komen van hun schrijfwerk.
Ongeveer 1,5 miljoen Nederlanders zijn hobbyschrijvers. Hiervan is een meerderheid jong en/of vrouw. De gemiddelde debutant is eind-dertig jaar oud, terwijl in de top vijftigers de toon aangeven.
Ik behoor dus tot de 18.000 gepubliceerden  en  tot de groep die hier niets mee verdient. Ik ben één van de 1,5 miljoen hobbyisten, maar debuteerde i.t.t. een meerderheid pas als 65-jarige. Het debuut werd danig verstoord door de periode van quarantaine wegens de Covid-epidemie. Een nieuw probeersel, waarvoor ik geen uitgever heb gezocht, goot ik in de vorm van een e-book. Tijdens de epidemie verloor ik mij in bronnen uit de 9de eeuw met het idee een historische roman te schrijven. Twee jaar later kon ik dit succesvol afronden en op zoek gaan naar een uitgever. Een hopeloze zaak, wanneer je geen gevestigde schrijver of BN’er bent. Inmiddels verkende ik weer een andere vorm. Dat resulteerde in een boekje met tekeningen van vreemde vogels, vergezeld van korte teksten. Uiteindelijk koos ik voor een website om m’n huisvlijt te etaleren. Op deze site heb ik nog geen enkele reactie ontvangen. Ik weet niet of er een fout in is geslopen, waardoor de mogelijkheid tot contact ontbreekt, of dat er geen enkele behoefte bij de bezoekers van de website bestaat hun gedachten erover te delen. Het is zelfs mogelijk dat niemand de site ooit heeft bezocht.

Uit het niets kwam een melding voorbij dat de bibliotheek Neude in Utrecht onuitgegeven boeken van onbekende schrijvers zou innemen en deze in een aparte ruimte ter lezing en uitlening beschikbaar zou stellen voor eenieder die de bibliotheek binnenwandelt. Aangezien ik mezelf als uitermate onbekende schrijver beschouw, besloot ik onverwijld naar Utrecht af te reizen om deel te nemen aan ‘het boekenspektakel’ en inmiddels is de eerste reactie van een lezer binnen.